Koniec stempli w paszporcie: system EES rusza na granicach Schengen, ETIAS dołączy w 2026 roku

Rada Unii Europejskiej ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych przyjęła zrewidowany kalendarz wdrożenia dwóch systemów, które na nowo definiują kontrolę granic zewnętrznych strefy Schengen: zautomatyzowanego systemu wjazdu i wyjazdu EES oraz systemu autoryzacji podróży ETIAS.

System EES całkowicie eliminuje tradycyjne stemplowanie paszportów obywateli państw trzecich na rzecz cyfrowej rejestracji biometrycznej – skanu wizerunku twarzy oraz czterech odcisków palców przy każdym przekroczeniu zewnętrznej granicy Schengen. Wdrożenie rozpoczęło się w październiku 2025 roku, a kluczowe węzły lotnicze, w tym port w Monachium, sukcesywnie instalują samoobsługowe kioski i zautomatyzowane bramki biometryczne. Celem jest precyzyjne egzekwowanie limitu 90 dni pobytu w okresie 180-dniowym, który wcześniej trudno było kontrolować bez cyfrowego śladu.

ETIAS, będący europejskim odpowiednikiem amerykańskiego systemu ESTA, ruszy w ostatniej kolejności – dopiero po ustabilizowaniu baz danych EES, w czwartym kwartale 2026 roku, z pełnym wdrożeniem rozciągniętym na 2027 rok. System nałoży opłatę w wysokości do 20 euro na obywateli krajów objętych ruchem bezwizowym, takich jak Wielka Brytania, Stany Zjednoczone czy Kanada, wprowadzając wcześniejszą, cyfrową weryfikację przed podróżą.

Dla podróżnych spoza Unii oznacza to realną zmianę w organizacji wyjazdu: pierwsza odprawa graniczna po wdrożeniu EES trwa dłużej niż dotychczasowe stemplowanie, a etap ETIAS doda kolejny krok planowania – rejestrację i opłatę wykonaną z wyprzedzeniem, analogicznie jak w przypadku podróży do Stanów Zjednoczonych.